Blog

Kinh Nghiệm

Thức khuya có hại cho bé không?

Bé nhà bạn đi ngủ lúc mấy giờ? Nhịp sống hiện đại đang đẩy giờ “lên giường” của trẻ em ngày càng trễ đi. Liệu điều này có ảnh hưởng đến sức khỏe của bé?

Rất nhiều gia đình có thói quen cho con thức theo ba mẹ – chỉ lên giường sau 10h tối dù sáng hôm sau phải dậy trước 7h để đến trường. Đối với các bé chưa đi học thì còn “thoải mái” hơn: Có bé thức đến tận 11, 12h vì ba mẹ ỷ y “Sáng mai bé được ngủ nướng mà”.

Mùa World Cup đã đến, thói quen xấu này có lẽ sẽ lại càng “tung hoành”: Các trận đấu thì toàn vào giờ khuya, ba thức xem, mẹ thức chăm ba, con có lẽ cũng… thức “ké”?

Bé có bị thiếu ngủ?

Chắc chắn gia đình bạn không phải là gia đình duy nhất tiêu tốn tiền điện cho việc mở đèn khuya, thực tế, hầu hết các gia đình khác cũng đều như vậy, bởi rất nhiều lí do. Lí do phổ biến nhất có lẽ là vì ba mẹ thường đi làm về trễ, khiến bữa cơm gia đình phải dùng trễ và sau đó, tất nhiên, những việc khác như giải trí, học bài, vệ sinh cá nhân trễ, giờ lên giường cũng trễ theo. Ở một số gia đình khác, lí do lại nằm ở chỗ sau một ngày làm việc vất vả, đến tối, phụ huynh không còn đủ sức lực để “nghiêm khắc, ép con vào khuôn khổ” hay tệ hơn một chút, “đấu tranh” để bắt con nhắm mắt ngủ đúng giờ.

Và một khi bé phải thức dậy sớm để đi học hay bị đánh thức bởi sự chuẩn-bị-đi-làm của ba mẹ thì thức khuya thường xuyên sẽ dẫn đến tất cả những vấn đề của việc ngủ không đủ: mệt mỏi, thiếu tập trung, dễ nổi cáu… Hầu hết các chuyên gia đều khẳng định rằng thiếu ngủ có thể đem đến những hệ quả cực kỳ xấu cho tâm trạng của trẻ. Bên cạnh đó, thiếu ngủ còn ảnh hưởng đến cơ thể, và sự phát triển về thể chất nữa.

Vấn đề ở đây là không phải lúc nào việc nhận biết trẻ có bị thiếu ngủ hay không cũng dễ dàng. Những đứa trẻ mệt mỏi không nhất thiết phải tỏ ra mệt mỏi, không những thế, để “chống lại” cảm giác thiếu ngủ, thèm ngủ, nhiều bé còn có khuynh hướng hoạt động nhiều hơn! Dù sao thì cũng có một vài manh mối cho ba mẹ tham khảo đây:

  • Bé thường xuyên “tranh thủ chợp mắt” khi đang đi xe – gục xuống gối cài ở tay lái xe máy hay “gà gật” trong xe hơi – dù là chuyến đi rất ngắn.
  • Thường xuyên dụi mắt, luôn ở trong tâm trạng khó chịu, dễ cáu gắt.
  • Và tất nhiên, nếu việc gọi bé dậy mỗi sáng là một nhiệm vụ vất vả thì có lẽ là giờ lên giường của bé đang hơi trễ đấy.
  • Tuy nhiên, ở vế ngược lại, việc bé luôn thức dậy đúng giờ không hoàn toàn có nghĩa là bé đã ngủ đủ giấc – đồng hồ sinh học của chúng ta hoạt động rất mạnh mẽ, vì thế, một số trẻ em có thể thức dậy sớm vào mỗi sáng cho dù không đi ngủ sớm vào tối hôm trước.
  • Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng sự thật là việc thiếu ngủ đôi khi lại dẫn đến những giấc ngủ không ngon và việc thức dậy sớm mỗi sáng. Một số nghiên cứu gần đây ở Mỹ cho thấy trẻ em sẽ ngủ sâu hơn và có giấc ngủ dài hơn nếu được đặt vào giường sớm hơn.

Vì sao trẻ thức khuya?

Nếu con bạn có thói quen thức khuya, ngoài nguyên nhân chính là do nếp sinh hoạt của gia đình thì còn có thể có một số tác nhân khác, lứa tuổi, môi trường sống chẳng hạn. Bên cạnh đó, di truyền cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc “thức khuya, dậy sớm” của trẻ em.

Trong khi hầu hết trẻ em ở tuổi teen thức khuya vì ảnh hưởng bởi bạn bè, đa phần các bé độ tuổi nhỏ hơn thức khuya đơn giản vì ham chơi và vì… ba mẹ không bắt đi ngủ sớm! Và vì thức khuya rất dễ trở thành một thói quen (thói quen xấu, đặc biệt “xấu và có hại” khi bé đến tuổi đi học, cần phải đến trường sớm) – ba mẹ hoàn toàn không nên “nuôi dưỡng” thói quen này, được nuôi dưỡng càng lâu, thói quen càng khó bỏ. Ba mẹ cũng nhớ đừng chờ đến đúng ngày nhập học mới bắt con đi ngủ sớm, đã lỡ “quen” thì sẽ phải có thời gian từ từ mới tạo được “nếp sống” mới.

Thức khuya có hại gì?

Đối với trẻ em (và thật ra là với tất cả mọi người), giấc ngủ không chỉ là phương thuốc thư giãn tốt cho nhan sắc, cơ thể, nó còn tạo thêm năng lượng, sức khỏe, sự tập trung và tâm trạng tốt. Và như đã nói ở trên, thiếu ngủ có khả năng khiến bé luôn ở trong tình trạng mệt mỏi, thiếu tập trung, dễ cáu gắt. Bên cạnh những tác hại thông thường này, ba mẹ cũng nên lưu ý đến hai kết luận gần đây nhất về giấc ngủ của trẻ em:

  • Thiếu ngủ khiến trẻ dễ bị béo phì. Một nghiên cứu gần dây tại Mỹ cho thấy độ dài của giấc ngủ có ảnh hưởng lớn đến sự tăng cân của trẻ. Nghiên cứu dựa trên một nhóm gần 500 trẻ em từ 5 – 10 tuổi. Những bé ngủ ít hơn 10 tiếng mỗi ngày có khả năng bị béo phì nhiều gấp 3 lần so với những bé ngủ nhiều hơn 12 tiếng/ngày. Một vài nghiên cứu trước đó cũng cho thấy sự thiếu ngủ thường dẫn đến việc tăng số lượng hoocmon ghrelin – một loại hoocmon kích thích cảm giác đói – và làm giảm lượng hoocmon leptin – loại hoocmon giúp giảm bớt cảm giác đói.
  • Ảnh hưởng đến sự tăng trưởng chiều cao. Rất nhiều chuyên gia tin rằng hoocmon tăng trưởng – loại hoocmon giúp cơ thể dài ra – được tiết ra nhiều vào khoảng thời gian từ 10h đêm đến 1h sáng, lúc trẻ ngủ say. Như vậy, nếu trong khoảng thời gian này bé chưa đi ngủ, hoặc chưa ngủ say thì hoocmon tăng trưởng sẽ không thể “hoạt động hết công suất” để giúp bé cao lên được.

Vậy thì kết luận chắc chắn sẽ là “Có, thức khuya có ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ”. Vì thế, ba mẹ hãy xem lại ngay lập tức thời gian đi ngủ của con và lên kế hoạch cho những “điều chỉnh” nếu cần nhé.