Blog

Kinh Nghiệm

Cai sữa: Chuyện nhỏ mà không nhỏ

Đối với hầu hết các bà mẹ cho con bú, cai sữa luôn là giai đoạn quan trọng và đầy khó khăn. Hàng loạt câu hỏi sẽ được đặt ra: Thời điểm nào là thích hợp nhất để cai sữa cho bé? Phương pháp cai nào là hiệu quả nhất? Trong thời gian cai sữa, liệu bé có bị suy dinh dưỡng hay không? Các chuyên gia về y tế cho rằng, đây là một vấn đề nhỏ mà không nhỏ vì cai sữa thật sự có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cũng như tâm lý, tình cảm của bé con.

Chuyện cai sữa trong mắt các chuyên gia

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Nhi Đồng 1 Tp.HCM, các khuyến cáo Tổ chức Y tế Thế giới đều cho rằng trẻ em nên được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời. Sau thời gian này, 100% trẻ phải được cho ăn dặm. Và nếu có điều kiện, các bà mẹ nên tiếp tục cho con bú đến khi bé được 18 – 24 tháng tuổi. Tuy nhiên, với thực tế xã hội hiện nay, đa số các bà mẹ đều cần quay lại với công việc một thời gian ngắn sau khi sinh, vì thế thời gian bé được bú sữa mẹ cũng ngày một ngắn đi. Mặc dù vậy, mẹ cũng đừng nên cai sữa cho bé trước 6 tháng tuổi nhé. Vì đối với bé, bú sữa mẹ đã là một thói quen xen lẫn tình cảm, việc không được tiếp tục bú thật sự là một vấn đề dễ gây stress, và bé càng nhỏ càng dễ bị hụt hẫng và sốc tâm lý. Ngoại trừ một số trường hợp không thể cho con bú như mẹ bị lao, ung thư đang điều trị, viêm gan siêu vi B, HIV… thì việc kéo dài thời gian cho trẻ bú luôn mang lại lợi ích cho cả mẹ và bé: Mẹ và con sẽ luôn gắn bó, tình cảm mẹ con lúc nào cũng tràn đầy. Với những chất miễn dịch có trong sữa nhận từ mẹ, bé sẽ thông minh hơn đồng thời cũng ít bệnh hơn. Ngoài ra, mẹ cho con bú càng nhiều thì nguy cơ mắc bệnh ung thư vú và ung thư tử cung của mẹ càng giảm. Nhiều kết quả thống kê còn cho thấy, đối với các bà mẹ cho cho con bú, việc lấy lại vóc dáng thon thả sau khi sinh thường dễ dàng hơn so với các mẹ sử dụng sữa bình. Với những lợi ích đó, trước khi tiến hành cai sữa cho bé, mẹ cần xác định rõ vì sao phải cai, cân nhắc về những lợi ích cũng như sự cần thiết của việc cai sữa, từ đó lựa chọn thời điểm thích hợp nhất cho cả hai mẹ con.

Những trường hợp không nên cai sữa

Theo Bác sĩ Nguyễn Ngọc Thông, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản Tp.HCM, các bà mẹ không nên tiến hành cai sữa cho con nếu gặp một trong những trường hợp sau:

Tuyệt đối không cai sữa cho trẻ đang bị bệnh, nhất là bệnh tiêu chảy. Lúc này, việc chưa thích nghi được với thức ăn thay thế càng làm cho trẻ bị rối loạn tiêu hóa, rất dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng.
Không nên cai sữa cho trẻ quá sớm, khi lượng thức ăn thay thế cho những bữa bú mẹ chưa đáp ứng đủ, nhất là với những trẻ dưới 12 tháng tuổi.
Không nên cai sữa cho trẻ vào mùa hè vì khí hậu nóng bức dễ dẫn đến tình trạng biếng ăn ở trẻ.

Phương pháp cai sữa

Cơ chế của việc cai sữa là trong khoảng thời gian trẻ không được bú sữa mẹ thì bầu sữa sẽ bị cương cứng, dẫn đến một phản ứng ngược từ cơ thể mẹ: tuyến yên của người mẹ sẽ không tiết ra nột tiết tố kích thích tuyến vú sản xuất sữa nữa. Lượng sữa trong ngực người mẹ vì thế sẽ giảm dần và mất hẳn theo thời gian. Dựa trên cơ chế này, từ trước đến nay có một số phương pháp cai sữa đã được đa số các bà mẹ áp dụng hiệu quả như: giảm dần số lần cho trẻ bú, đánh lạc hướng bé bằng cách cho bé đi chơi, cho bé ăn những thứ bé thích, cách ly bé với mẹ khi tới cữ bú và thay thế bằng các loại sữa khác… Dù là áp dụng phương pháp nào, thì khi tiến hành cai sữa, các bà mẹ cũng cần có thái độ bình tĩnh, kiên nhẫn và thay đổi thói quen của trẻ từ từ. Các mẹ lưu ý những điều sau nhé:

  • Quá trình cai sữa không nên tiến hành quá đột ngột vì dễ gây ảnh hưởng đến thần kinh của bé, bé sẽ dễ quấy khóc và biếng ăn.
  • Sau khi cai sữa thành công, bé cần có một chế độ ăn thay thế sữa mẹ đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, nhất là các chất đạm (thịt, cá , trứng, đậu…), chất béo (dầu, mỡ) cũng như các loại rau, củ, quả. Luôn nhớ nguyên tắc của việc cai sữa: đảm bảo bé vừa được ăn no, vừa được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết.
  • Hiện nay, không có một loại thuốc nào làm tắt nguồn sữa mà chỉ có thuốc có tác dụng phụ làm giảm nguồn sữa. Tuy nhiên, thuốc này chỉ được chỉ định sử dụng trong những trường hợp đặc biệt như bé mất sau khi chào đời, mẹ bị sảy thai to, mẹ nhiễm HIV… Vì vậy, để hạn chế lượng sữa tiết ra, người mẹ có thể mặc áo lót chật, kết hợp một số phương pháp vật lý… chứ không nên sử dụng những phương pháp không có khoa học.

Phương pháp cai sữa trong dân gian: cần thận trọng

Có khá nhiều cách cai sữa được truyền miệng trong dân gian như lấy ớt, son môi, một loại thuốc bắc có tên là mắc cỡ (không rõ thành phần), dầu xanh, nhọ nồi bôi lên hai đầu vú hoặc uống thuốc cho teo tuyến sữa… và không ít bà mẹ đã áp dụng những phương pháp trên. Nói về những phương pháp cai sữa này, Bác sĩ Hoa cho rằng không phải phương pháp nào cũng phù hợp và có ích. Bác sĩ đã từng chứng kiến tận mắt một bà mẹ vì muốn cai sữa cho con nên đã lấy ớt bôi lên hai đầu ti. Kết quả là con thì khóc ngất và mẹ cũng khóc không kém con vì ân hận. Hay một bà mẹ khác lấy viên thuốc Tetracylin (có vị đắng) bôi vào hai đầu vú rồi cho con bú mà không hề biết rằng thuốc này rất độc hại cho trẻ. Vì vậy, đối với các phương pháp được truyền miệng trong dân gian thì các bà mẹ nên chọn những cách nào có chiều hướng “không lợi cũng không hại” cho con mình. Tuyệt đối không sử dụng những phương pháp có tính chất “kinh dị” hay các loại thuốc không rõ thành phần, có thể có tác dụng xấu đến sức khỏe và tinh thần của trẻ.